Pewne aspekty platonizmu.
Whitehead – Cała historia filozofii to zbiór przypisów do Platona
Będę państwu przedstawiał koncepcje, jakie można spotkać w dialogach platońskich, nie będę się odnosił do tego co w literaturze przedmiotu nazywa się „niespisane nauki Platona”. Zachowały się wszystkie teksty Platona, w starożytnych omówieniach pojawiają się treści, których nie ma w dialogach. Platon wykładał w swojej uczelni i prowadził seminaria, być może są pewne koncepcje, których Platon nie spisał. W ciągu ostatnich dziesięcioleci pojawiła się szkoła interpretatorów Platona, która głosi, ze owe agrafa dogmata, czyli nauki niespisanie stanowią klucz do platonizmu. Niemcy w Tybindze powstała cała szkoła, Hans Kremem rozsławił taką interpretację, jestem sceptycznie nastawiony do tego nurtu, opis u Realego.
Platon stworzy szkolę w sensie dosłownym i niedosłownym, jednak nurt który zapoczątkował istniał przez cała starożytność w średniowieczu a nawet w nowożytności. Stworzył także miejsce spotkań – akademię platońską. Nie był to budynek, a miejsce w rodzaju parku publicznego w Atenach. Później powstało coś w rodzaju gimnazjonu, gdzie oddając się ćwiczeniom fizycznym oddawali się także filozofii.
Wśród interpretatorów Platona istnieje spacz czy filozofia P. podlegała zmianą czy była stała. Podział jest stosowany do dialogów (wczesne-średnie-późne). Obie strony mają sporo racji, prof. Legutko wychodzi ze stanowiska, ze jest pewien element rozwoju i od tego rozwoju zacznę;
TEORIA WIEDZY
Pojawia się po raz pierwszy w Fedonie, dialogu relatywnie wczesnym, ale platońskim (bez wpływów Sokratesa). Obrazuje opis rozwoju intelektualnego (filozoficznego) Sokratesa (użyty jako postać literacka). Wątek rozwoju pojawia się w związku z pewną kwestią, problemu przyczyny. Platon zastanawia się w Fedonie nad rodzajami przyczyn. Greckie słowo ajkija (?) należy je rozumieć szerzej, niż nasze pojęcie przyczyny, a jako „wszelką odpowiedź na pytanie dlaczego”. Sokrates (Platon) pyta o przyczynie, nie ma na myśli związku przyczynowo-skutkowego, a wszelki rodzaj zależności, który podpada pod odpowiedź: dlatego, że.. Może być to zależność logiczna, związek, współwystępowanie, bardzo szeroko interpr. Przyczyny. Pytanie o wyjaśnianie rzeczywistości.
Rozwój filozoficzny Platona czy Sokratesa polega na tym, ze najpierw zaczynamy od tego co P. nazywa teorią przyrody. Pery phiseos historija – badanie dot. przyrody. Chodzi tu o badanie i interpretowanie świata w sposób przyrodniczy, czyli pytamy, dlaczego rzeczy są takie jakie są i wskazujemy na przyczyny materialne, sprawcze. Skąd się bierze życie? Sokrates powołuje się na filozofię Archelaosa. Życie bierze się stąd, że ciepło powoduje gnicie, gnicie tworzy muł, a z mułu powstaje życie. Pokazuje to sposób szukania przyczyny.
W którymś momencie przestaje go to satysfakcjonować, ponieważ tego typu przyczyna nie wyjaśnia praw matematyki. 2+2 nie da się wyjaśnić w odwołaniu do natury sprawczej, P. przyjmuje drugą teorię, t. umysłu Anaksagorasa, która mu się bardzo podobała, wszystko się uporządkowane przez umysł najwyższy, każda rzecz ma swoje miejsce, miejsce najlepsze. Dla ziemi jest „dobre” żeby była kulista, wpisuje się to w porządek świata, dążenia do dobra najwyższego. Anaksagoras zepsuł jednak swoją teorię, teorią materii.
Wobec czego udałem się na druga wyprawę – drugą podróż morską – deuteros plus
Wyrażenie idiomatyczne, 1sze użycie tej frazy było użyte, do sytuacji na morze, gdy nie ma wiatru, i trzeba wiosłować, w sensie metaforycznym oznacza rozwiązanie drugie w kolej, bardziej optymalne, trudniejsze, nie takie proste. Po odrzuceniu przyrodniczego podejścia do problemu i po tym jak teoria Anaksagorasa okazała się zmarnowaną, ja przyjmuje rozwiązanie najlepsze w konkretnej sytuacji, udaje się w druga podróż morską. W takim razie owa druga podróż, drugi sposób poznania, to jest sposób poznania en logois, w słowach. Rzeczy poznawanie w logosach, teoriach, słowach, twierdzeniach, nie takie jak one są, ale tak jak one odzwierciedlają się w logosach. Jest to pierwsza formuła platońskiej koncepcji wiedzy. pierwszych ten sposób P. formuje coś co w literaturze przedmiotu nazywa się
PLATOŃSKĄ KONCEPCJĄ HIPOTEZ
Procedura. Jeśli mamy do rozważenia problem, pierwszą rzeczą jaką musimy zrobić to postawić hipotezę, która stanowi najmocniejszy logos (najmocniejszy – w wyniku racjonalnej refleksji najlepiej tłumaczy zjawisko do jakiego dochodzimy). Wszystko, co zgadza się z hipotezą, uznajemy za prawdziwe, zaprzeczenia za fałszywe.
Musi, zatem istnieć jakaś logiczna reakcja miedzy hipoteza a konsekwencjami (implikacja). Ja uzasadnić hipoteze? Sprawdzamy czy implikacje wychodzące z hipotezy nie sa sprzeczne, jeżeli nie są, to dobrze, jedynym sposobem na uzasadnienie pierwszej hipotezy jest postawić kolejną, której konsekwencją logiczną jest pierwsza hipoteza.
Sprawdzamy konsekwencje czy nie sa sprzeczne itd. Aż dojdziemy do hipotezy ostatecznej – najlepszej z ogólniejszych, podstawowej – najtrudniejsza do obalenia. Dla Platona wiedza to logicznie uporządkowany system hipotez, nie ma wiedzy empiryczne. Jedne teorie prowadzą do drugich teorii. Nie uzasadniamy przez doświadczenie a przez teorie (koherencyjność)
Nie jest jasne, co dla Platona było protos plus (pierwsz podróż)? Badanie przyrody czy teoria anaksagorasa, czyli co było najlepsze. To jest Platon wczesny, częściowo średni.
TEORIA IDEI
Warunkuje wszelką wiedze. Problematyczna, nie poświęcił on żadnego dialogu całości, zmieniał poglądy na jej temat, nawet sformułowanie w Fedonie (hipoteza Ateny) budzi wątpliwości; Są dwie możliwości, dwa różne ujęcia przyczyny, wyjaśniająca przyczyny w dwóch sensach:
1. Wersja pierwsza t. idei – nędzna, nieuczona i bezpieczna (analityczna). Dwa zdania: Istnieje cos takiego jak piękno w sobie i dobro, i wielkość, i tak dalej najbardziej zagadkowej jest to „i tak dalej”, ponieważ niejasna jest klasa bytu, do którego to się ma odnosić. -> Zwykle P. odwołując się do teorii idei wymienia dwie grupy;
a) grupy etyczne – dobro, piękno, sprawiedliwość i
b) odnoszące się do logiki i matematyki – równość, jedność. (Również słowo „istnieje” jest mylące, sugeruje „jest coś takiego” mówimy o tym).
Są to dwie klasy, które obejmują „i tak dalej” Niejasny jest status liczb dla P i niektóre wytwory ludzkie.
Drugie zdanie: Jeżeli jest piękno w sobie i jeśli istnieją przedmioty piękne to te rzeczy tylko sa piękne z powodu piękna samego (przez uczestnictwo w pięknie samym).
Interpretacja: najbardziej prymitywna interpretacja platonizmu; platon myślał, ze istnieją dwa światy, jeden to świat idei i drugi (ludzi). Byty fizyczne i metafizyczne, istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy tymi dwoma. Druga interpretacja: przyczyna polega na tym, ze idee są rozumiane jako funkcje logiczne, chodzi o treść logiczna definicji pewnej kategorii, zgodność cech przedmiotu z logiczna treścią pojęcia. Rzecz jest piękna, bo podpada pod kategorie piękna. Tego typu zdania są zdaniami analitycznymi, czyli nierozszerzającymi naszej wiedzy. Dlatego P nazywa te koncepcje nieciekawą. Logiczna korelacja między cechą a pojęciem.
2. Wersja bardziej wyszukana i w inny sposób bezpieczna. Trzy przykłady:
Ciało jest ciepłe, bo uczestniczy w idei Ciepła samego.
Wesja druga: Ciało jest ciepłe, bo uczestniczy w idei ciepła za sprawa ognia.
Ad.1szy przykład: interpretacja logiczna; według nie i ciepło i ogień to idee, czyli pojęcia ogólne. Istnieją związki logiczne między ideami (pojęciami) jeżeli jesteśmy w stanie przypisać rzeczy jakąś cechę to idea pozostaje w koniecznych związkach z innymi pojęciami. Określenie przedmiotu wprowadza nas w zależności między przedmiotami, i możemy rzecz opisać przy pomocy tych zależności. Jeżeli ciało ma cechę A a idea A pozostaje w koniecznym związku z idea B,C to wtedy ciało posiadając cechę A posiada także cechę B i C. Teoria ta głosiłaby, ze świat jest opisywany przy pomocy języka logicznego, logicznych relacji pomiędzy pojęciami – jest to pierwsze i podstawowe założenie dotyczące uporządkowania świata. Dlatego możliwe jest poznanie en logos (poprzez teorie, dedukcyjne). Inna interpretacja: Ogień jest ogniem konkretnym, ale dość szczególnie ujętym, niektórzy traktują go jako idee immanentną, ujęty w swojej istocie, tak samo jak mówi się o ideach, czyli nie znosi swojego przeciwieństwa, rzeczy konkretne mogą być częściowo ciepłe, częściowo zimne, idea ciepła jest w całkowitej opozycji do tego co ciepłe nie jest. Można mówić o konkretnych rzeczach w ten sposób, ze docieramy do ich cech istotnych i te rzeczy istotne zachowują taką samą ścisłość logiczną jak owe wyabstrahowane idee, wobec czego zdanie ciało X jest ciepłe za sprawą ciepłe za sprawą ciepła jest zdaniem analitycznym, natomiast zdanie ciało X jest ciepłe za sprawą ognia, nie jest zdaniem analitycznym tylko takim, które odwołuje się do rzeczywistości, ale odwołuje się do rzeczywistości fizycznej oczyszczonej (istotności, wydestylowanej) nie jest to ani zdanie analityczne ani syntetyczne, jest podobne do zdań syntetycznych a priori (Kant), zdania poszerzające wiedze a jednocześnie są bezpieczne, nie zależą od doświadczenia i obserwacji.
